Av. Tuba TURAN


Hayvanları Koruma Kanunundaki Değişiklikler

HAYVANLARI KORUMA KANUNU İLE TÜRK CEZA KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUNUN GETİRDİĞİ YENİLİKLER

11:42:51 | 2021-09-08

Hayvanları Koruma Kanunu ile Türk Ceza Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonunda kabul edilerek Hayvanları Koruma Kanunu’ndaki eksiklikler giderilmeye çalışılarak birtakım yenilikler getirildi.

Getirilen yenilikler ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun tanımları düzenleyen maddesinde yer alan “süs” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. "Ev hayvanı" tanımına gerçek kişiler yanında tüzel kişilerin sahipliğinde bulunan hayvanlar da dahil edilmiştir. Hayvan bakımevleri ise Tarım ve Orman Bakanlığından izin alınmak suretiyle kurulabilecektir. Böylelikle hayvan bakımevlerinin hayvan sağlığı yönünden olması gereken koşulları sağlaması amaçlanmıştır. Kanuna rehabilitasyon tanımı da eklenerek rehabilitasyon; “sahipsiz hayvanların tedavi ve parazit mücadelesinin yapılmasını, aşılanmasını, kısırlaştırılmasını ve dijital kimliklendirme yöntemleriyle işaretlenmesini” ifade etmektedir. Ayrıca yerel yönetimler de ilgili karar organının uygun görmesi halinde hayvan hastanesi kurabilecekler.

Kedi ve köpek sahiplerine yükümlülük getirilmiş olup hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmalara gerekmektedir.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 10. Maddesine “Ev hayvanı satış yerlerinde kedi ve köpek bulundurulamaz, ancak buralarda Bakanlıkça izin verilen ev hayvanı üretim yerlerindeki kedi ve köpeklerin satışı yapılabilir.” cümlesi eklenmiştir. Ancak söz konusu bu hüküm  teklifin yayımı tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe girecektir.

Hayvanlarla ilgili yasaklar arasına; hayvanlara cinsel saldırıda bulunmak, Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden hayvanları üretmek, sahiplenmek, sahiplendirmek, barındırmak, beslemek, takas etmek, sergilemek, hediye etmek ve bunların ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapmak, hayvanlara işkence yapmak veya acımasız ve zalimce muamelede bulunmak, ev hayvanını terk etmek maddeleri eklenmiştir. Özellikle ev hayvanını terk etmenin yasaklar arasında sayılması sonucu kişilerin sahiplendikleri hayvanların bilinçsiz ve sorumsuzca tekrar sokağa salınmasının önüne geçileceğini umuyoruz. Hayvanların kesin olarak öldüğü anlaşılmadan, vücutlarına tedavi maksatlı olmayan müdahalelerde bulunmak yasaklanarak tedavi maksatlı müdahale yapılabilmesine yeni değişiklikle izin verilmiştir.

İl hayvanları koruma kurulunun görevleri arasın; ilde kurulacak olan hayvan bakımevleri ve hayvan hastanelerini denetleme görevi ile Kanunda belirtilen faaliyet ve görevleri yerel yönetimler ve tarım ve orman il müdürlükleri ile eşgüdüm sağlayarak yaptırmak görevi eklenmiştir.

Mali destek olarak; Hayvanların korunması amacıyla bakımevleri ve hastaneler kurmak; buralarda bakım, rehabilitasyon, aşılama ve kısırlaştırma gibi faaliyetleri yürütmek için, başta yerel yönetimler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara teşvik veya Bakanlıkça uygun görülen miktarlarda mali destek sağlanır. Bu amaçla Bakanlık bütçesine gerekli ödenek konulur. Bu ödeneğin kullanımına ilişkin esas ve usuller, Hazine ve Maliye Bakanlığının olumlu görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. İşbu faaliyetlerde kullanılmak üzere, gerçek ve tüzel kişilerce ayni veya nakdî bağış Bakanlığa ve yerel yönetimlere yapılabilir.

Hayvan bahçelerinin kaldırılması yönündeki taleplere ilişkin herhangi bir değişiklik yapılmamış olup hayvanat bahçeleri yanında doğal yaşam parkları ibaresine yer verilmiştir. “Gerçek veya tüzel kişiler, hayvanların etolojisine ve habitatına uygun, serbest dolaşımlarına imkan sağlayan doğal yaşam parkları kurabilir.

Hayvanat bahçeleri ile doğal yaşam parklarının kuruluşu ile çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” fıkraları eklenmiştir.

İDARİ PARA CEZALARI

Bu Kanun hükümlerine aykırı davrananlara yapılan değişikliklerle aşağıdaki idarî para cezaları verilir:

- Kontrolsüz üremeyi önlemek amacıyla, toplu yaşanan yerlerde beslenen ve barındırılan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısırlaştırılması esastır. Söz konusu hayvanlarını yavrulatmak isteyenler, doğacak yavruları belediyece kayıt altına aldırarak bakmakla ve/veya dağıtımını yapmakla yükümlü olup aksi halde her hayvan için bin iki yüz Türk lirası idarî para cezası ödemekle yükümlüdürler.

- Hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı ile ilgili yasaklara ve yükümlülüklere uymayan ve alınması gereken önlemleri almayanlara her hayvan için bin Türk lirası; Hayvan satan kişiler, bu hayvanların bakımı ve korunması ile ilgili olarak yerel yönetimler tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılarak sertifika almakla yükümlü olup bu yükümlülüğe aykırı davranan işletme sahiplerine beş bin Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- Hayvanlara tıbbî ve cerrahi müdahaleler sadece veteriner hekimler tarafından yapılır. Kontrolsüz üremenin önlenmesi için, hayvanlara acı vermeden kısırlaştırma müdahaleleri yapılır. Cerrahi amaçlı bu müdahaleler ile ilgili hükümlere aykırı davrananlara her hayvan için bin Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- Fiil suç teşkil etmediği takdirde bir hayvan neslini yok edecek müdahalede bulunanlara her hayvan için otuz beş bin Türk lirası; ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına uymayanlara her hayvan için dört bin beş yüz Türk lirası idarî para cezasına hükmedilir.

- Hayvanların, yaşadıkları sürece, tıbbî amaçlar dışında organ veya dokularının tümü ya da bir bölümü çıkarılıp alınamaz veya tahrip edilemez. Hayvanın dış görünüşünü değiştirmeye yönelik veya diğer tedavi edici olmayan kuyruk ve kulak kesilmesi, ses tellerinin alınması ve tırnak ve dişlerinin sökülmesine yönelik cerrahi müdahale yapılması yasaktır. Ancak bu yasaklamalara; bir veteriner hekimin, veteriner hekimliği uygulamaları ile ilgili tıbbî sebepler veya özel bir hayvanın yararı için gerektiğinde tedavi edici olmayan müdahaleyi gerekli görmesi veya üremenin önlenmesi durumlarında izin verilebilir. Bir hayvana tıbbî amaçlar dışında, onun türüne ve etolojik özelliklerine aykırı hale getirecek şekilde ve dozda hormon ve ilaç vermek, çeşitli maddelerle doping yapmak, hayvanların türlerine has davranış ve fizikî özelliklerini yapay yöntemlerle değiştirmek yasaktır. Bu yükümlülüklere uymayanlara her hayvan için dört bin beş yüz Türk lirası idarî para cezasına hükmedilir.

- Hayvan deneylerine ilişkin hususlara uymayanlara her hayvan için bin iki yüz Türk lirası; yetkisi olmadığı hâlde hayvan deneyi yapanlara her hayvan için dört bin beş yüz Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- Satılırken; hayvanların sağlıklarının iyi, barındırıldıkları yerin temiz ve sağlık şartlarına uygun olmaması halinde beş yüz Türk lirası; nludur. Çiftlik hayvanlarının bakımı, beslenmesi, nakliyesi ve kesimi esnasında hayvanların refahı ve güvenliğinin sağlanması hususundaki düzenlemelere uymayanlara her hayvan için bin beş yüz Türk lirası; hayvanların üretimini ve ticaretini yapanlar, hayvanların sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik, fizyolojik ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla yükümlü olup yükümlülüklere aykırı davrananlara her hayvan için beş yüz Türk lirası; Hayvanların ticarî amaçla film çekimi ve reklam için kullanılması ile ilgili hususlar izne tâbi olup bu izne ait usul ve esaslar ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlara beş bin Türk lirası; bir hayvanı; acı, ıstırap ya da zarar görecek şekilde, film çekimi, gösteri, reklam ve benzeri işler için kullananlara üç bin Türk lirası; hasta, sakat ve yaşlı durumda bulunan veya iyileşemeyecek derecede ağrısı veya acısı olan bir hayvanı usulüne uygun kesmek ya da ağrısız öldürme amacından başka bir amaçla birine devretmek, satmak veya almak yasak olup bu yükümlülüğe aykırı davrananlara her hayvan için bin Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- Hayvanlar, doğal kapasitesini veya gücünü aşacak şekilde veya yaralanmasına, gereksiz acı çekmesine, kötü alışkanlıklara özendirilmesine neden olacak yöntemlerle eğitilemez.  Eğitim ile ilgili yasaklara aykırı davrananlara beş bin beş yüz Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- Hayvanların kesilmesi; dini kuralların gerektirdiği özel koşullar dikkate alınarak hayvanı korkutmadan, ürkütmeden, en az acı verecek şekilde, hijyenik kurallara uyularak ve usulüne uygun olarak bir anda yapılır. Hayvanların kesiminin ehliyetli kişilerce yapılması sağlanır. Bu yükümlülüklere aykırı hareket edenlere her hayvan için iki bin yüz Türk lirası uygulanır. Dini amaçla kurban kesmek isteyenlerin kurbanlarını dini hükümlere, sağlık şartlarına, çevre temizliğine uygun olarak, hayvana en az acı verecek şekilde bir anda kesimi, kesim yerleri, ehliyetli kesim yapacak kişiler ve ilgili diğer hususlar Bakanlık, kurum ve kuruluşların görüşü alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığının bağlı olduğu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek olup yönetmeliğe aykırı hareket edenlere her hayvan için beş bin iki yüz elli Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

-  Öldürme işleminden sorumlu kişi ve kuruluşlar, hayvanın kesin olarak öldüğünden emin olunduktan sonra, hayvanın ölüsünü usulüne uygun olarak bertaraf etmezse her hayvan için iki bin iki yüz Türk lirası; aykırı davranışların işletmelerce gösterilmesi hâlinde her hayvan için beş bin beş yüz Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- Hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, acımasız ve zalimce işlem yapmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve sıcağa maruz bırakmak, bakımlarını ihmal etmek, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek; hayvanları, gücünü aştığı açıkça görülen fiillere zorlamak; hayvanların kesin olarak öldüğü anlaşılmadan, vücutlarına müdahalelerde bulunmak; kesim için yetiştirilmiş hayvanlar dışındaki hayvanları ödül, ikramiye ya da prim olarak dağıtmak; tıbbî gerekçeler hariç hayvanlara ya da onların ana karnındaki yavrularına veya havyar üretimi hariç yumurtalarına zarar verebilecek sunî müdahaleler yapmak, yabancı maddeler vermek; hayvanları hasta, gebelik süresinin 2/3’ünü tamamlamış gebe ve yeni ana iken çalıştırmak, uygun olmayan koşullarda barındırmak; sağlık nedenleri ile gerekli olmadıkça bir hayvana zor kullanarak yem yedirmek, acı, ıstırap ya da zarar veren yiyecekler ile alkollü içki, sigara, uyuşturucu ve bunun gibi bağımlılık yapan yiyecek veya içecekler vermek yasak olup bu yükümlülüklere aykırı hareket edenlere her hayvan için bin beş yüz Türk lirası uygulanır.

- Kesim hayvanları ve 4915 sayılı Kanun çerçevesinde avlanmasına ve özel üretim çiftliklerinde kesim hayvanı olarak üretimine izin verilen av hayvanları ile ticarete konu yabani hayvanlar dışındaki hayvanları, et ihtiyacı amacıyla kesip ya da öldürüp piyasaya sürmek; Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek yasak olup aykırı davrananlara her hayvan için on bir bin Türk lirası; hayvanları 16 yaşından küçüklere satanlara iki bin Türk lirası; ev hayvanını terk edenlere her hayvan için iki bin Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- RTÜK takibi sonucunda hayvanların korunması ve refahı amacıyla yaygın ve örgün eğitime yönelik programların yapılması, radyo ve televizyon programlarında bu konuya yer verilmesine ilişkin esası ihlal eden ulusal radyo ve televizyon kurum ve kuruluşlarına maddenin ihlal edildiği her ay için 20 bin lira idari para cezası uygulanır.

- Bir hayvana çarpan ve ona zarar veren sürücü, onu en yakın veteriner hekim ya da tedavi ünitesine götürmek veya götürülmesini sağlamak zorundadır. Aksi halde her hayvan için bin beş yüz Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

- İşletme sahipleri ve belediyeler hayvanat bahçelerini, doğal yaşama ortamına en uygun şekilde tanzim etmekle ve ettirmekle yükümlüdürler. Hayvanat bahçelerinin kuruluşu ile çalışma usul ve esasları Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yükümlülüğe ve çıkarılacak yönetmelikte belirlenen hükümlere aykırı davrananlara her hayvan için iki bin beş yüz Türk lirası idarî para cezası uygulanır.

Maddede düzenlenen kabahatlerin veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma gönüllüsü, hayvan koruma derneği üyeleri, hayvan koruma vakfı üyeleri veya hayvanlara bakmak veya onları korumakla görevlendirilen kişiler tarafından işlenmesi durumunda verilecek ceza iki kat artırılarak uygulanır.

Maddede düzenlenen kabahatlere konu olan ve koruma altına alınan kedi ve köpekler ile Bakanlıkça uygun görülen diğer hayvanlar koruma altına alınarak bakımevi bulunan en yakın belediye tarafından hayvan bakımevine götürülür.

ADLİ CEZALAR

Nesli yok olma tehlikesi altında olan bir hayvanı öldüren kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası; bir hayvan neslini yok eden kişi beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Hayvanların kesimine ilişkin kurallara aykırı davrananlar ile  bir ev hayvanını veya evcil hayvanı kasten öldüren kişi altı aydan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Hayvanlara cinsel saldırıda bulunan kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır.

Bir ev hayvanına veya evcil hayvana işkence eden veya acımasız ve zalimce muamelede bulunan kişi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Hayvanları dövüştüren kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Maddede düzenlenen suçların birden fazla hayvana karşı aynı anda işlenmesi durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Maddede düzenlenen suçların veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma gönüllüsü, hayvan koruma derneği üyeleri, hayvan koruma vakfı üyeleri veya hayvanlara bakmak yahut onları korumakla görevlendirilen kişiler tarafından işlenmesi durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Sahibi tarafından işlenen suçlar da dahil olmak üzere bu maddede belirtilen suçların işlenmesi halinde soruşturma yapılması Tarım ve Orman Bakanlığının il veya ilçe müdürlükleri tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır. Bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir. Suçüstü halinde ise soruşturma genel hükümlere göre yapılır. Belirtilen suçların başka bir kişi tarafından sahipli hayvana karşı işlenmesi halinde hayvan sahibinin şikayeti üzerine de soruşturma yapılır.

El konulan kedi ve köpekler ile Bakanlıkça uygun görülen diğer hayvanlar koruma altına alınarak bakımevi bulunan en yakın belediye tarafından hayvan bakımevine götürülür.

KARA VE SU SİRKLERİ İLE YUNUS PARKLARININ KURULMASI YASAK

Kanun değişikliği ile kara ve su sirkleri ile yunus parklarının kurulması yasaklanmaktadır.

Mevcut işletmeler, herhangi bir nedenle eksilen hayvan sayısını tamamlama ya da artırma, yeni şube açma gibi yollarla kapasite artırımına gidemez, üretim yapamaz, Bakanlığın izni olmadan işletme hakkını devredemez, on yılın sonunda faaliyetine son verir. Bu işletmelerin hayvanların etolojisine uygun olarak faaliyet göstermesini sağlayacak kriterler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Bu maddede belirtilen yasaklara aykırı davrananlara her hayvan için yirmi beş bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Ayrıca tehlike arz eden hayvanların belirlenmesine ilişkin Bakanlıkça yapılacak düzenleme yürürlüğe konuluncaya kadar; Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino, Fila Brasilerio türlerini veya bunların melezlerini üreten, sahiplenen, sahiplendiren, barındıran, besleyen, takas eden, sergileyen, hediye eden ve bunların ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapana hayvan başına on bir bin Türk lirası idarî para cezası verilir. Bu hayvanlara el konulur ve bu hayvanlar belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülür.

Belirtilen hayvanları sahiplenmiş olanlardan, bu madde hükmü yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 aylık süre içinde hayvanlarını kısırlaştıran ve buna dair belgeyle birlikte Tarım ve Orman Bakanlığına başvurarak veri tabanına kayıt ettirenler hakkında idari yaptırım uygulanmayacak.

Kısırlaştırma işlemi için; daha önce gebe kalmış hayvanların doğum yapması, yavruların dört aylık olması beklenecek. Bu hayvanların ölümü halinde Bakanlığa bilgi verilecek ve kayıttan düşürülecek.

Kısırlaştırılan ve kayıt altına alınan bu hayvanlar kayıt belgesiz, ağızlıksız ve tasmasız olarak dolaştırılamayacak, halkın yoğun olarak bulunduğu yerler ile çocuk oyun alanları ve parklarına sokulamayacak. Aykırı hareket edenlere, 11 bin lira idari para cezası verilecek. Yasaklara aykırılığın tekrarı halinde, idari para cezası ile birlikte hayvanlara el konulacak ve hayvan, konulabileceği bakımevi bulunan en yakın belediye tarafından hayvan bakımevine götürülecek.

Bu madde kapsamında hayvan sahibi olanlar, hayvanlarını en yakın bakımevine bırakabilecek. Bu hayvanların sokağa terki halinde 30 bin lira idari para cezası kesilecek. Yerel yönetimler tarafından kurulan hayvan bakımevleri, bu madde uyarınca teslim edilen hayvanları kabul etmek zorundadır.

HAYVAN BAKIMEVLERİNİN KURULMA TARİHLERİ

Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, diğer belediyeler ise 31/12/2024 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla yükümlüdür.

Belediyeler bu madde yürürlüğe girdikten sonra üç yıl süreyle birinci fıkra gereğince hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırır. Bu oran büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak uygulanır. Bu fıkra uyarınca ayrılan ödenekler başka bir amaç için kullanılamaz.

Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31/12/2022 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorundadır.

 

            Hayvanları Koruma Kanunu ile Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan değişiklik ve getirilen yenilikler uzun zamandır talep edilen ve beklenen bir gelişme olsa da hayvanların günümüzde maruz kaldığı şiddet olayları göz önüne alındığında ve özellikle hayvanların hukukumuzdaki yeri incelendiğinde çok daha kapsamlı bir Kanuna ihtiyaç duyulduğu ve özellikle hayvanseverlerin, hayvanların korunmasına yönelik talep ettiği değişikliklere de Kanun’da yer verilmesi gerektiği açıktır. Ayrıca toplumun da Hayvanları Koruma Kanunu hakkında bilgilendirilmesi ve yapılan değişikliklerden haberdar edilmesinin insanların bilinçlenmesini ve hayvanların maruz kaldığı şiddet olayları ile her türlü kötü muamelenin azalmasını sağlayacağına inanıyoruz.

Av. Tuba TURAN

av.tubaturan@gmail.com




ETİKET :  hayvanları koruma kanunu av. tuba turan köşe yazısı star haber

Tümü